Kłopotliwy łojotok

Łojotok jest zmorą wielu nastolatek i dojrzałych kobiet. Jest nieestetyczny i krępujący, a co najważniejsze stanowi podłoże rozwoju zmian trądzikowych w postaci pryszczy i zaskórników. Cera łojotokowa jest lśniąca,  kilka godzin po umyciu wygląda tak, jakby była posmarowana oliwą. Ujścia gruczołów łojowych, czyli pory są rozszerzone, szczególnie w strefie T.

Łojotok jest wynikiem nadmiernej pracy gruczołów łojowych. Są one nieodłączną częścią mieszków włosowych. Mają kształt grona, a ich produktem jest rzadki, żółtawy łój czyli sebum. Ich  rozmieszczenie na skórze jest nierównomiernie. Znajduje się  ich najwięcej na skórze owłosionej głowy, w strefie T na twarzy oraz na mostku i na plecach, głównie w okolicy międzyłopatkowej. Dolna połowa ciała posiada stosunkowo niewiele gruczołów łojowych, natomiast na dłoniach i stopach nie ma ich w ogóle.

Ilość łoju wytwarzanego przez gruczoły łojowe zależy od kilku czynników. Należą do nich wiek, hormony płciowe /głównie androgeny/, skłonności genetyczne, warunki zewnętrzne czyli temperatura i wilgotność otoczenia. Wytwarzanie łoju podlega wahaniom w różnym wieku. Jest wzmożone u noworodków, znacznie zmniejsza się u dzieci, by nasilić się ponownie w okresie dojrzewania.

Odmianą łojotoku oleistego jest łojotok suchy. Ta pozornie paradoksalna sytuacja ma miejsce wtedy, kiedy warstwa rogowa naskórka jest rozluźniona na skutek stanu zapalnego i od razu absorbuje wytwarzany łój.

Rozróżnienie tych dwóch rodzajów łojotoku jest ważne ze względu na odmienną pielęgnację skóry w obu tych stanach.

Reklamy

Retinoidy w leczeniu trądziku

Retinoidy to ważna grupa leków stosowanych w leczeniu trądziku. Pod względem chemicznym są pochodnymi witaminy A. Odgrywają istotną rolę w terapii trądziku, ponieważ hamują proces tworzenia się zaskórników, zmniejszają łojotok i zmniejszają stan zapalny.  Mają więc działanie wielokierunkowe i dlatego są skuteczne. Stosuje się je w formie doustnej i zewnętrznej. Preparaty zewnętrzne zawierające retinoidy są aplikowane na skórę w postaci żeli i kremów. Do najbardziej znanych należą: Differin krem i żel, Isotrex żel, Locacid krem i dwuskładnikowy preparat Epiduo, który oprócz retinoidu zawiera nadtlenek benzoilu.
Trądzik jest dolegliwością przewlekłą, o nawrotowym charakterze. Po wyleczeniu ostrego stanu duże znaczenie ma więc prowadzenie tak zwanej terapii podtrzymującej. Retinoidy odgrywają ważną rolę jako element składowy tej terapii. Prowadzi się ją przez kilka miesięcy,  po zakończeniu doustnego lub miejscowego leczenia antybiotykami. W pierwszym okresie stosowania retinoidy mogą spowodować przejściowe zaostrzenie zmian zapalnych, co  skłania wiele osób  do przerwania terapii.

Główne działania niepożądane retinoidów stosowanych miejscowo to: podrażnienie skóry, suchość, czasami lekkie łuszczenie się, uczucie pieczenia. Można temu zapobiec stosując retinoidy co drugi dzień na noc, a rano preparaty nawilżające skórę.

Dlaczego tak trudno wyleczyć trądzik

Trądzik pospolity stanowi duży problem terapeutyczny. Leczenie trwa długo, nawet do 10 lat i wymaga od pacjenta systematyczności, cierpliwości, odpowiedniej pielęgnacji cery, regularnego kontaktu z dermatologiem.

Z powodu braku rzetelnej wiedzy na temat tej choroby, wielu pacjentów przerywa leczenie po uzyskaniu poprawy, po czym następuje nawrót i dlatego wiele osób ma wrażenie, że trądzik jest nieuleczalny.

Systematyczne, wielopoziomowe leczenie zapobiega powstawaniu blizn potrądzikowych. To nic, że  w trakcie leczenia będą pojawiać się pryszcze.
Na pewno będą bardziej powierzchowne, szybciej znikną i nie zostawią śladów. Kilka ostatnich lat przyniosło nowe metody leczenia trądziku i zmian potrądzikowych. Powstała cała gama peelingów chemicznych, które wspomagają leczenie zaskórników i zmian zapalnych, poprawiają wygląd skóry i zapobiegają nawrotom.Obecnie w leczeniu trądziku ważne jest holistyczne podejście do pacjenta, które polega na:

– ustaleniu rodzaju cery
– doborze odpowiednich środków do mycia i pielęgnacji
– systematycznym, długotrwałym leczeniu zewnętrznym

-wspomaganiu tego leczenia przy pomocy odpowiedniej diety

 

Oczyszczanie cery trądzikowej

W leczeniu trądziku ważne jest systematyczne stosowanie leków oraz prawidłowa pielęgnacja skóry.  Podstawowe wskazówki jakie daję pacjentom to:  nie dotykać skóry twarzy,  nie drapać,  nie wyciskać pryszczy i  wągrów, stosować systematycznie zalecone leki oraz używać odpowiednio dobranych środków do pielęgnacji cery trądzikowej, najlepiej zakupionych w aptece.

Niezmiernie ważne jest dokładne oczyszczanie skóry ,  szczególnie wieczorem.
Twarz należy myć dwa razy dziennie,  nie częściej. Jeżeli  łojotok jest nasilony i  twarz świeci się w ciągu dnia,  można ją przemywać  rano i po południu dobrym tonikiem dla cery trądzikowej. Prawidłowo dobrany preparat do mycia jest ważnym elementem w leczeniu trądziku.
Warto używać dobrych, łagodnych  żeli lub płynów micelarnych, nie przeładowanych chemią.  Środek do mycia twarzy powinien dobrze oczyszczać twarz i regulować łojotok bez nadmiernego wysuszania skóry.

Częste mycie twarzy w ciągu dnia powoduje przesuszenie skóry i paradoksalnie nasila łojotok. Myjąc się  3-4 razy dziennie uzyskujemy więc efekt odwrotny do zamierzonego.

Jeżeli dochodzi do przesuszenia cery trądzikowej, wówczas myjemy twarz łagodnym żelem tylko wieczorem a rano samą wodą. Na noc stosujemy lek, a rano preparat nawilżający. Nadmierne przesuszenie skóry może spowodować nasilenie zmian zapalnych.

Błędne koło

Trądzik stanowi duży problem psychologiczny.  Z kolei przewlekły stres jest jednym z czynników powodujących zaostrzenie trądziku. Zostało to udowodnione w badaniach klinicznych. Obserwuję również tę zależność wśród moich pacjentów.

Zmiany trądzikowe  szczególnie na twarzy, powodują  obniżoną samoocenę. Jeżeli są uporczywe i długotrwałe, mogą być przyczyną nerwic i stanów depresyjnych. Często osoba z trądzikiem zapalnym cierpi na nerwicę natręctw i zaczyna regularnie rozdrapywać wykwity trądzikowe, co wtórnie pogarsza stan skóry. Mamy tutaj do czynienia z typowym efektem błędnego koła:

brzydka skóra=zły stan psychiczny=pogorszenie stanu skóry

Trądzik z drapania

Trądzik z drapania to  umiarkowany, powierzchowny trądzik grudkowy regularnie rozdrapywany. Częste drapanie,  wyciskanie i dotykanie zmian zapalnych z biegiem czasu wchodzi w nawyk, a nawet staje się nałogiem. Prowadzi do powstania brzydkich blizn i przebarwień, które są trudne do wyleczenia.

Trądzik z drapania czyli przeczosowy  wbrew pozorom występuje dość często. Dotyczy zarówno nastolatek jak i kobiet dojrzałych. U podłoża tego zjawiska leży psychonerwica, brak samoakceptacji, zniecierpliwienie długotrwałym leczeniem oraz mylne przekonanie, że rozdrapanie pryszcza do krwi spowoduje jego natychmiastowe zniknięcie.

Trądzik z drapania zlokalizowany jest na twarzy, plecach, dekolcie oraz ramionach-wszędzie tam, gdzie można sięgnąć ręką.

Skóra na plecach i dekolcie regeneruje się trudniej, dlatego blizny powstające na skutek drapania w tych miejscach wymagają dłuższego leczenia.

Dieta w trądziku

 

Trądzik pospolity stanowi duży problem psychologiczny zarówno dla młodych ludzi, jak i dla dorosłych kobiet. Pacjenci często nie są w pełni poinformowani na temat metod skutecznego leczenia. Często zaczynają terapię na własną rękę za pomocą preparatów reklamowanych w prasie i w telewizji. Jedną z metod wspomagających walkę z trądzikiem jest odpowiednia dieta, o czym wiele osób po prostu nie wie.

Dieta bogata w produkty  wysoko przetworzone jak: chipsy, słodycze, białe pieczywo czy makaron, powoduje szybki wzrost stężenia  glukozy,  insuliny, oraz tak zwanego insulinopodobnego czynnika wzrostu IGF-1, który wspólnie z insuliną  zwiększa  produkcję androgenów, czyli męskich hormonów. Jakby tego było mało, insulina i IGF-1 hamują syntezę innego związku – SHGB, czyli białka wiążącego hormony płciowe (w tym męskie) i odpowiedzialnego za ich transport we krwi. Co to wszystko znaczy? Że męskich hormonów jest w ustroju nie tylko więcej, ale swobodnie krążą one we krwi i łatwiej docierają do skóry.  Gruczoły łojowe są szczególnie wrażliwe na ich oddziaływanie. Pod wpływem androgenów zwiększa się produkcja łoju.  Łojotok jest „paliwem trądzikowego pieca”, jak mawiał słynny profesor Klingman. Krótko mówiąc słodycze zaostrzają trądzik i należy je po prostu odstawić.

Innym podejrzanym o zaostrzanie trądziku jest odtłuszczone mleko. Uważa tak prof. Walter C. Willett,epidemiolog z Uniwersytetu Harvarda. Winne mogą być nowoczesne metody produkcji: aby powstało chude mleko, maszyny zwane separatorami usuwają z niego cząsteczki tłuszczu, a przy okazji także część obecnych w mleku hormonów,głównie estrogeny i progesteron, które chronią gruczoły łojowe przed działaniem testosteronu. W mleku pozostają androgeny oraz znany nam już insulinopodobny czynnik wzrostu IGF-1. Odtłuszczone mleko ma więc zmieniony skład, który może mieć wpływ na stan skóry.  Moim zdaniem działanie to jest zauważalne,  jeżeli pacjent wypija regularnie co najmniej pół litra mleka dziennie. Szklanka mleka raz na kilka dni nie ma większego wpływu na przebieg trądziku.

Sól, szczególnie wysokojodowana zwiększa wydzielanie łoju i nasila stan zapalny. Niekorzystnie działa również ocet spirytusowy i ostre przyprawy. Czekolada zaostrza trądzik jedynie z powodu wysokiej zawartości cukru. Kakao natomiast zawiera przeciwutleniacze, które działają przeciwzapalnie.  Rozsądnym kompromisem jest więc zamiana mlecznej czekolady na gorzką.

Przy nasilonym trądziku należy wykluczyć również tłuszcze zwierzęce. Dobrze jest zastąpić je olejami roślinnymi, bogatymi w omega3.

Stosowanie odpowiedniej diety jest ważnym czynnikiem wspomagającym leczenie trądziku.