Herbatka z bratka

Bratek leczniczy jest rośliną o wysokości 10-20 cm. Ma kwiaty przypominające wyglądem bratki ogrodowe, ale drobniejsze, a ich barwa żółto-fioletowa nie jest tak intensywna. Suszone ziele bratka ma działanie napotne, wykrztuśne i moczopędne.
Dawniej, kiedy nie znano etiologii trądziku, uważano, że jest on wynikiem jakichś, bliżej nieokreślonych zaburzeń przemiany materii. Stąd wzięła się popularność wszelkich ziółek „czyszczących krew”. Największą karierę w domowym leczeniu trądziku zrobiła moczopędna herbatka z bratka.
Był to lek z tak zwanej apteczki babuni, przekazywany z pokolenia na pokolenie.

Dzisiaj wiemy, że u podłoża trądziku leży dysfunkcja, czyli nieprawidłowa praca gruczołów łojowych, dlatego herbatki moczopędne nie mają większego znaczenia. Przez mój gabinet przwinęło się wielu młodych pacjentów z nasilonym trądzikiem, którzy przed wizytą u mnie wypili morze naparu z bratka bez żadnego efektu. Dopiero systematyczne, długofalowe leczenie dało poprawę.
Mogę więc z całą odpowiedzialnością stwierdzić, że picie bratka nie ma żadnego wpływu na przebieg trądziku.

Leczenie zewnętrzne trądziku

Leczenie trądziku powinno spełniać kilka zadań. Głównym jego celem jest unormowanie nieprawidłowego rogowacenia ujść gruczołów łojowych, czyli „odetkanie porów”.
Kolejne zadania to:
-redukcja łojotoku
– obniżenie ilości bakterii z grupy Propionibacterium acnes, kolonizujących mieszki włosowe
– opanowanie stanu zapalnego
– zapobieganie tworzeniu się blizn

Wszystkie te cele można osiągnąć u  dużej grupy pacjentów pacjentów głównie za pomocą leczenia zewnętrznego, pod warunkiem, że jest ono prowadzone systematycznie i długofalowo.
Leczenie zewnętrzne powinno być „szyte na miarę”, czyli dostosowane indywidualnie do każdego pacjenta. Istotnym warunkiem jest cierpliwość, systematyczność  oraz stosowanie się do zaleceń lekarza.

Do leków najczęściej zalecanych w terapii zewnętrznej należą: kwas azelainowy, nadtlenek benzoilu, klindamycyna, erytromycyna, retinoidy, kwas salicylowy.

Wskazane jest naprzemienne stosowanie dwóch preparatów o różnych mechanizmach działania.  Wzmacnia to efekt terapeutyczny i zapobiega powstawaniu lekooporności.

 

Klasyfikacja trądziku

Trądzik klasyfikujemy według różnych kryteriów, które postaram się przedstawić w czytelny sposób.

Kryterium pierwsze to rodzaj wykwitów.

W zależności od typu  wykwitów dzieli  się trądzik na grudkowy, krostkowy,  grudkowo-krostkowy, zaskórnikowy, ropowiczy, skupiony, bliznowaciejący.

Do nietypowych postaci należy trądzik odwrócony zlokalizowany na pośladkach, wokół odbytu  pod pachami, w pachwinach. Objawem pierwotnym jest bolesny guzek, który pęka i pozostawia przetokę z której wydobywa się treść ropna.

Kolejne kryterium podziału to wiek występowania.
I tu wyróżniamy trądzik niemowlęcy, trądzik młodzieńczy oraz trądzik dorosłych. Na szczęście nie ma trądziku dziecięcego. U niemowląt zamknięte zaskórniki, drobne krostki są wynikiem przejściowego działania hormonów matki. Trądzik ten mija dość szybko, po czym powraca po kilkunastulatach, z chwilą rozpoczęcia pracy przez gruczoły płciowe. Często łojotok i pierwsze zaskórniki u 11-12 letnich dzieci  sygnalizują początek okresu dojrzewania.

Wreszcie trzecie kryterium podziału to czynnik wywołujący.

Ze względu na przyczynę dzielimy trądzik na:

hormonalny,  z drapania, trądzik wywołany kosmetykami zawierającymi lanolinę, wazelinę i oleje mineralne,  trądzik polekowy, trądzik z podrażnienia, trądzik letni, trądzik ze stresu, trądzik okołomiesiączkowy oraz trądzik zawodowy.

Trądzik zawodowy zwany inaczej olejowym powstaje na skutek kontaktu ze smarami i olejami przemysłowymi, głównie poprzez ubranie robocze.

Do leków wywołujących trądzik należą  przede wszystkim sterydy stosowane zarówno doustnie jak i w postaci maści, a także preparaty  zawierające brom i jod oraz leki psychotropowe.

Typowym przykładem trądziku kosmetycznego jest wysiew zapalnych grudek na plecach pojawiający się po kilku masażach wykonanych na bazie oliwki dla dzieci, która jak powszechnie wiadomo jest czystym olejem mineralnym.

Trądzik hormonalny natomiast jest jednym z objawów zespołu policystycznych jajników / PCOS/, które jest obecnie najczęstszym zaburzeniem hormonalnym u młodych kobiet.