Sebum czyli łój, kluczowy czynnik w trądziku

Główną funkcją gruczołów łojowych jest wydzielanie sebum, czyli łoju. Jest to żółtawa, lepka wydzielina składająca się z trójglicerydów, wolnych kwasów tłuszczowych, skwalenu, estrów wosku, cholesterolu i jego estrów.

Od dawna wiadomo, że nadmierna produkcja łoju czyli łojotok, odgrywa ważną rolę w etiologii trądziku. Wiele badań potwierdziło fakt, że u osób z uporczywym trądzikiem wydzielanie łoju jest większe, a leczenie hamujące łojotok łagodzi objawy acne.

Najnowsze badania wykazały, że obok ilości ważny jest również skład łoju. Zaobserwowano, że u osób z trądzikiem skład łoju jest nieco inny, niż u osób zdrowych.

Sebum stanowi więc kluczowy choć niekoniecznie jedyny czynnik w patogenezie trądziku. Niektóre składniki łoju, takie jak wolne kwasy tłuszczowe mają działanie drażniące i komedogenne.

U osób z trądzikiem zaobserwowano również obniżenie stężenia kwasu linolenowego.
Kwas linolowy  warunkuje prawidłowy rozwój i przyleganie korneocytów w przewodach gruczołów łojowych. Jego brak w łoju prowadzi do nieprawidłowej keratynizacji przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych oraz nadmiernego rogowacenia ujść gruczołów łojowych. Co skutkuje ciągłym tworzeniem się zaskórników.

Współczesna europejska dieta oparta na mleku, jego przetworach oraz produktach bogatych w cukier nasila łojotok i jest niekorzystna dla osób z trądzikiem. Natomiast orzechy włoskie, laskowe, olej lniany to produkty zawierające kwas linolenowy, który może korzystnie zmienić skład łoju.

Reklamy

Trądzik wiosenny

Trądzik wiosenny, / acne Mallorca/ nie jest trądzikiem w ścisłym tego słowa znaczeniu. Schorzenie należy do kręgu fotodermatoz i jest wynikiem nadwrażliwości mieszków włosowych na promienie UV.

Dolegliwość ta objawia się wysypem małych, czerwonych zrogowaciałych grudek przymieszkowych, które pojawiają się kilka dni po pierwszej ekspozycji na słońce. Zmiany występują na odsłoniętych częściach ciała, głównie na twarzy, szyi i dekolcie i mogą delikatnie swędzieć. Nie towarzyszą im zaskórniki i krosty typowe dla trądziku pospolitego.

Trądzik wiosenny częściej występuje u kobiet z cerą łojotokową.Ta trądzikopodobna wysypka lubi pojawiać się podczas wakacji w ciepłych krajach, stąd nazwa – trądzik majorkański. Ustępuje dopiero po zaprzestaniu ekspozycji na słońce.

Tabletki antykoncepcyjne – mechanizm działania

Doustne środki antykoncepcyjne są zazwyczaj dwuskładnikowe. Zawierają estrogen, w postaci etynyloestradiolu oraz gestagen. Poszczególne preparaty różnią się między sobą zawartością etynyloestradiolu oraz rodzajem drugiego składnika, czyli gestagenu.

Estrogeny obniżają wydzielanie łoju w niewielkim stopniu. W leczeniu trądziku większą rolę odgrywa drugi składnik tabletki antykoncepcyjnej.
Diane 35 zawiera stosunkowo wysoką dawkę estrogenu: 0,035mg etynyloestradiolu. Drugim składnikiem Diane 35 i wszystkich jej generyków jest octan cyproteronu. Jest on silnym blokerem receptorów androgenowych w gruczołach łojowych, powoduje więc zmniejszenie wydzielania łoju przez gruczoły łojowe.
Redukcja łojotoku w dużym stopniu przyspiesza ustępowanie zmian zapalnych w trądziku.

Tabletki Novynette zawieraja znacznie niższą dawkę estrogenu, bo tylko 0,02mg etynyloestradiolu. Drugi składnik tych tabletek to gestagen dezgestrol. Nie ma on żadnego wpływu na pracę grucołów łojowych.

Tabletki Yasminelle i ich pochoden zawierają również 0,02mg etynyloestradiolu, natomiast ich drugim składnikiem jest drospirenon, który podobnie jak octan cyproteronu zmniejsza wydzielanie łoju przez gruczoły łojowe, tym wspomagając leczenie trądziku.

Tabletki to nie wszystko

Terapia hormonalna w trądziku daje dobry efekt pod warunkiem, że jest prowadzona minimum przez rok i towarzyszy jej systematyczne i odpowiednio dobrane leczenie zewnętrzne połączone z odpowiednią pielęgnacją skóry.

Wiele kobiet jest rozczarowanych faktem, że zażywają tabletki antykoncepcyjne, a trądzik nie znika. Podkreślam: jedynie połączenie terapii hormonalnej z dobrze zaplanowanym leczeniem zewnętrznym daje efekty.

Na dodatek poprawa zaczyna się dopiero po 3-4 miesiącach takiej terapii. Najgorszy scenariusz to przerwanie leczenia tabletkami po 3 miesiącach, z powodu braku efektów.

Tabletki hormonalne należy odstawić jedynie w przypadku pojawienia się niepożądanych działań ubocznych.

Kuracja tabletkami antykoncepcyjnymi powinna trwać od 6- 12 miesięcy. Czas ten należy wykorzystać na całkowite wyleczenie skóry ze zmian zapalnych i pozbycie się przebarwień oraz zaskórników.  Po pozbyciu się zmian zapalnych i zaskórników można spróbować odstawić tabletki, nie przerywając działań zewnętrznych.  Jeżeli trądzik zacznie wracać mimo terapii podtrzymującej, można wrócić do tabletek na kolejny rok.

Podkreślam jeszcze raz: tabletki antykoncepcyjne stanowią jedynie uzupełnienie i wzmocnienie terapii zewnętrznej i leczniczej pielęgnacji.

 

 

 

Makijaż dla cery trądzikowej

Według mojej oceny 90% nastolatek i dorosłych kobiet z trądzikiem robi codziennie rano makijaż. Chęć maskowania zmian zapalnych i przebarwień potrądzikowych jest zrozumiała. Należy pamiętać jednak o kilku aspektach związanych z wyborem i umiejętnym stosowaniem kosmetyków.

Większość podkładów, zwłaszcza tych droższych dobrze kryjących, ma działanie okluzyjne i komedogenne. Noszone na twarzy przez cały dzień wnikają głęboko w pory, zatykają je, prowokując tym samym powstawanie zmian zapalnych.

Poniżej przedstawiam kilka zasad bezpiecznego makijażu dla osób z cerą łojotokową, skłonną do trądziku:

1. Zapominamy o bazie pod makijaż.
 Bazy pod makijaż stają się coraz bardziej modne i jest ich coraz więcej na rynku. Rzeczywiście dobra baza potrafi utrzymać makijaż przez większą część dnia, daje efekt gładszej skóry, zwęża pozornie pory i sprawia, że podkład lepiej się rozprowadza. Stanowi więc dużą pokusę dla pań z rozszerzonymi porami i bliznami potrądzikowymi.
Składnikami  dającym efekt wygładzenia skóry są  oczywiście silikony. Silikony działają okluzyjnie, dając efekt gładkiej i miękkiej skóry, ale zatykają jednocześnie pory. Związki te używane przez osoby  z tendencją do zaskórników, łojotoku i zmian trądzikowych, mogą powodować nasilenie zmian zapalnych.

2. Pod makijaż nie nakładamy również kremu, bo połączenie kremu i fluidu bardzo nasila łojotok w ciągu dnia. Jeżeli cera jest po umyciu lekko ściągnięta, przecieramy ją nawilżającym tonikiem i na to nakładamy podkład. Gdy to nie wystarcza, tonik można zastąpić nawilżającym serum.

3. Nie chodzimy z podkładem na twarzy od rana do wieczora. Staramy sie go zmyć zaraz po szkole, czy po pracy.

4. Wybieramy podkłady o lekkiej konsystencj. Unikamy jak ognia podkładów, które zawierają w nazwie określenia „kryjący, odporny na zmywanie”. O ile to możliwe staramy się zastąpić podkład kremem koloryzującym lub modnym obecnie kremem BB.

5. Podkład nakładamy cienko, równomiernie rozprowadzamy, a nadmiar usuwamy chusteczką.

6. Na koniec najważniejsza sprawa: dokładny demakijaż. Nie można kłaść się spać z resztkami fluidu tkwiącymi w porach skóry. To prosta droga do zaostrzenia trądziku. Najpierw dobrze jest usunąć pierwszą warstwę podkładu płynem micelarnym, a potem należy umyć twarz łagodnym żelem.

Leczenie zewnętrzne trądziku

Leczenie trądziku powinno spełniać kilka zadań. Głównym jego celem jest unormowanie nieprawidłowego rogowacenia ujść gruczołów łojowych, czyli „odetkanie porów”.
Kolejne zadania to:
-redukcja łojotoku
– obniżenie ilości bakterii z grupy Propionibacterium acnes, kolonizujących mieszki włosowe
– opanowanie stanu zapalnego
– zapobieganie tworzeniu się blizn

Wszystkie te cele można osiągnąć u  dużej grupy pacjentów pacjentów głównie za pomocą leczenia zewnętrznego, pod warunkiem, że jest ono prowadzone systematycznie i długofalowo.
Leczenie zewnętrzne powinno być „szyte na miarę”, czyli dostosowane indywidualnie do każdego pacjenta. Istotnym warunkiem jest cierpliwość, systematyczność  oraz stosowanie się do zaleceń lekarza.

Do leków najczęściej zalecanych w terapii zewnętrznej należą: kwas azelainowy, nadtlenek benzoilu, klindamycyna, erytromycyna, retinoidy, kwas salicylowy.

Wskazane jest naprzemienne stosowanie dwóch preparatów o różnych mechanizmach działania.  Wzmacnia to efekt terapeutyczny i zapobiega powstawaniu lekooporności.

 

Klasyfikacja trądziku

Trądzik klasyfikujemy według różnych kryteriów, które postaram się przedstawić w czytelny sposób.

Kryterium pierwsze to rodzaj wykwitów.

W zależności od typu  wykwitów dzieli  się trądzik na grudkowy, krostkowy,  grudkowo-krostkowy, zaskórnikowy, ropowiczy, skupiony, bliznowaciejący.

Do nietypowych postaci należy trądzik odwrócony zlokalizowany na pośladkach, wokół odbytu  pod pachami, w pachwinach. Objawem pierwotnym jest bolesny guzek, który pęka i pozostawia przetokę z której wydobywa się treść ropna.

Kolejne kryterium podziału to wiek występowania.
I tu wyróżniamy trądzik niemowlęcy, trądzik młodzieńczy oraz trądzik dorosłych. Na szczęście nie ma trądziku dziecięcego. U niemowląt zamknięte zaskórniki, drobne krostki są wynikiem przejściowego działania hormonów matki. Trądzik ten mija dość szybko, po czym powraca po kilkunastulatach, z chwilą rozpoczęcia pracy przez gruczoły płciowe. Często łojotok i pierwsze zaskórniki u 11-12 letnich dzieci  sygnalizują początek okresu dojrzewania.

Wreszcie trzecie kryterium podziału to czynnik wywołujący.

Ze względu na przyczynę dzielimy trądzik na:

hormonalny,  z drapania, trądzik wywołany kosmetykami zawierającymi lanolinę, wazelinę i oleje mineralne,  trądzik polekowy, trądzik z podrażnienia, trądzik letni, trądzik ze stresu, trądzik okołomiesiączkowy oraz trądzik zawodowy.

Trądzik zawodowy zwany inaczej olejowym powstaje na skutek kontaktu ze smarami i olejami przemysłowymi, głównie poprzez ubranie robocze.

Do leków wywołujących trądzik należą  przede wszystkim sterydy stosowane zarówno doustnie jak i w postaci maści, a także preparaty  zawierające brom i jod oraz leki psychotropowe.

Typowym przykładem trądziku kosmetycznego jest wysiew zapalnych grudek na plecach pojawiający się po kilku masażach wykonanych na bazie oliwki dla dzieci, która jak powszechnie wiadomo jest czystym olejem mineralnym.

Trądzik hormonalny natomiast jest jednym z objawów zespołu policystycznych jajników / PCOS/, które jest obecnie najczęstszym zaburzeniem hormonalnym u młodych kobiet.