Drobny początek dużych zmian

Mikrozaskórnik to pierwotny, najwcześniej pojawiający się wykwit w trądziku. Mimo że nie jest widoczny gołym okiem, stanowi punkt wyjścia do rozwoju zmian zapalnych.

Mikrozaskórniki tworzą się w wyniku nadmiernego rogowacenia ujść gruczołów łojowych. Są pierwszym sygnałem nieprawidłowej pracy czyli dysfunkcji gruczołów łojowych i zasadniczym czynnikiem w powstawaniu trądziku. Mimo, że nie widać ich na powierzchni skóry, stanowią przeszkodę utrudniającą odpływ łoju z mieszka włosowego.

Proces tworzenia się mikrozaskórników może być zapoczątkowany przez następujące czynniki:

– nieprawidłowy skład łoju: niedobór kwasu linolenowego, lub nadmiar wolnych kwasów tłuszczowych
– podwyższony poziom androgenów

Konsekwentne ich zwalczanie  zapobiega rozwojowi zmian trądzikowych takich jak zaskórniki i grudki zapalne. Dobre efekty daje tu połączenie terapii złuszczających z leczeniem przyczynowym. Główną grupą leków działających przyczynowo są retinoidy. Miejscowe działanie retinoidów polega na leczeniu i zapobieganiu powstawaniu mikrozaskórników.

Preparaty złuszczające to głównie kwas salicylowy, trójchlorooctowy, azelainowy, retinowy oraz cała grupa  alfa hydroksy kwasów. Najlepiej stosować je w formie peelingów dermatologicznych, wykonywanych w gabinetach lekarskich i kosmetologicznych.

Peelingi lecznicze można stosować co 4-6 tyg. Są dobrym narzędziem do walki z mikrozaskórnikami.

Reklamy

Tabletki antykoncepcyjne – mechanizm działania

Doustne środki antykoncepcyjne są zazwyczaj dwuskładnikowe. Zawierają estrogen, w postaci etynyloestradiolu oraz gestagen. Poszczególne preparaty różnią się między sobą zawartością etynyloestradiolu oraz rodzajem drugiego składnika, czyli gestagenu.

Estrogeny obniżają wydzielanie łoju w niewielkim stopniu. W leczeniu trądziku większą rolę odgrywa drugi składnik tabletki antykoncepcyjnej.
Diane 35 zawiera stosunkowo wysoką dawkę estrogenu: 0,035mg etynyloestradiolu. Drugim składnikiem Diane 35 i wszystkich jej generyków jest octan cyproteronu. Jest on silnym blokerem receptorów androgenowych w gruczołach łojowych, powoduje więc zmniejszenie wydzielania łoju przez gruczoły łojowe.
Redukcja łojotoku w dużym stopniu przyspiesza ustępowanie zmian zapalnych w trądziku.

Tabletki Novynette zawieraja znacznie niższą dawkę estrogenu, bo tylko 0,02mg etynyloestradiolu. Drugi składnik tych tabletek to gestagen dezgestrol. Nie ma on żadnego wpływu na pracę grucołów łojowych.

Tabletki Yasminelle i ich pochoden zawierają również 0,02mg etynyloestradiolu, natomiast ich drugim składnikiem jest drospirenon, który podobnie jak octan cyproteronu zmniejsza wydzielanie łoju przez gruczoły łojowe, tym wspomagając leczenie trądziku.

Wpływ hormonów na trądzik

Trądzik rozwija się na podłożu łojotoku. Nie jest chorobą ogólnoustrojową, efektem „zatrucia krwi”, uczulenia na coś, etc.
Trądzik jest schorzeniem zapalnym dotyczącym wyłącznie gruczołów łojowych i mieszków włosowych, rozwijającym się na podłożu łojotoku.

Bez łojotoku nie ma trądziku. Głównym hormonem pobudzającym wydzielanie łoju jest testosteron, a właściwie jego pochodna – dihydrotestosteron, w skrócie DHT.
Testosteron jest przekształcany w DHT, między innymi w skórze, pod wpływem enzymu 5-alfa reduktazy.

Gruczoły łojowe wyposażone są w receptory androgenowe. Są to specjalne białka, które po połączeniu z androgenem stymulują wydzielanie łoju, przy czym DHT jest 5-10 razy mocniej przyciągany przez te receptory niż testosteron.

Hormon stresu, kortyzol ma podobne działanie na gruczoły łojowe jak testosteron, tylko trochę słabsze. Dlatego u wielu osób stres powoduje zaostrzenie zmian trądzikowych.

Na pracę gruczołów łojowych wywiera wpływ jeszcze kilka hormonów, jednak  androgeny uważane są za najistotniejsze w powstawaniu trądziku, dlatego mężczyźni chorują częściej. Przebieg trądziku u chłopców jest też przeważnie dużo cięższy niż u dziewcząt. U mężczyzn wykastrowanych, czyli eunuchów, trądzik natomiast nie występuje.

Najnowsze badania wykazały, że najwięcej DHT powstaje w skórze twarzy, w porównaniu z innymi częściami ciała. To tłumaczy fakt, że u większości osób największe nasilenie trądziku występuje na twarzy.

Trądzik jest dolegliwością, którą można określić mianem choroby cywilizacyjnej, ponieważ liczba osób dotkięta tą chorobą wzrasta z roku na rok.
Przesuwa się również w dół granica wieku, w którym pojawia się trądzik. Obecnie zgłaszają się do mnie dzieci 10-11 letnie z pierwszymi objawami trądziku.

Kłopotliwy łojotok

Łojotok jest zmorą wielu nastolatek i dojrzałych kobiet. Jest nieestetyczny i krępujący, a co najważniejsze stanowi podłoże rozwoju zmian trądzikowych w postaci pryszczy i zaskórników. Cera łojotokowa jest lśniąca,  kilka godzin po umyciu wygląda tak, jakby była posmarowana oliwą. Ujścia gruczołów łojowych, czyli pory są rozszerzone, szczególnie w strefie T.

Łojotok jest wynikiem nadmiernej pracy gruczołów łojowych. Są one nieodłączną częścią mieszków włosowych. Mają kształt grona, a ich produktem jest rzadki, żółtawy łój czyli sebum. Ich  rozmieszczenie na skórze jest nierównomiernie. Znajduje się  ich najwięcej na skórze owłosionej głowy, w strefie T na twarzy oraz na mostku i na plecach, głównie w okolicy międzyłopatkowej. Dolna połowa ciała posiada stosunkowo niewiele gruczołów łojowych, natomiast na dłoniach i stopach nie ma ich w ogóle.

Ilość łoju wytwarzanego przez gruczoły łojowe zależy od kilku czynników. Należą do nich wiek, hormony płciowe /głównie androgeny/, skłonności genetyczne, warunki zewnętrzne czyli temperatura i wilgotność otoczenia. Wytwarzanie łoju podlega wahaniom w różnym wieku. Jest wzmożone u noworodków, znacznie zmniejsza się u dzieci, by nasilić się ponownie w okresie dojrzewania.

Odmianą łojotoku oleistego jest łojotok suchy. Ta pozornie paradoksalna sytuacja ma miejsce wtedy, kiedy warstwa rogowa naskórka jest rozluźniona na skutek stanu zapalnego i od razu absorbuje wytwarzany łój.

Rozróżnienie tych dwóch rodzajów łojotoku jest ważne ze względu na odmienną pielęgnację skóry w obu tych stanach.

Dieta w trądziku

 

Trądzik pospolity stanowi duży problem psychologiczny zarówno dla młodych ludzi, jak i dla dorosłych kobiet. Pacjenci często nie są w pełni poinformowani na temat metod skutecznego leczenia. Często zaczynają terapię na własną rękę za pomocą preparatów reklamowanych w prasie i w telewizji. Jedną z metod wspomagających walkę z trądzikiem jest odpowiednia dieta, o czym wiele osób po prostu nie wie.

Dieta bogata w produkty  wysoko przetworzone jak: chipsy, słodycze, białe pieczywo czy makaron, powoduje szybki wzrost stężenia  glukozy,  insuliny, oraz tak zwanego insulinopodobnego czynnika wzrostu IGF-1, który wspólnie z insuliną  zwiększa  produkcję androgenów, czyli męskich hormonów. Jakby tego było mało, insulina i IGF-1 hamują syntezę innego związku – SHGB, czyli białka wiążącego hormony płciowe (w tym męskie) i odpowiedzialnego za ich transport we krwi. Co to wszystko znaczy? Że męskich hormonów jest w ustroju nie tylko więcej, ale swobodnie krążą one we krwi i łatwiej docierają do skóry.  Gruczoły łojowe są szczególnie wrażliwe na ich oddziaływanie. Pod wpływem androgenów zwiększa się produkcja łoju.  Łojotok jest „paliwem trądzikowego pieca”, jak mawiał słynny profesor Klingman. Krótko mówiąc słodycze zaostrzają trądzik i należy je po prostu odstawić.

Innym podejrzanym o zaostrzanie trądziku jest odtłuszczone mleko. Uważa tak prof. Walter C. Willett,epidemiolog z Uniwersytetu Harvarda. Winne mogą być nowoczesne metody produkcji: aby powstało chude mleko, maszyny zwane separatorami usuwają z niego cząsteczki tłuszczu, a przy okazji także część obecnych w mleku hormonów,głównie estrogeny i progesteron, które chronią gruczoły łojowe przed działaniem testosteronu. W mleku pozostają androgeny oraz znany nam już insulinopodobny czynnik wzrostu IGF-1. Odtłuszczone mleko ma więc zmieniony skład, który może mieć wpływ na stan skóry.  Moim zdaniem działanie to jest zauważalne,  jeżeli pacjent wypija regularnie co najmniej pół litra mleka dziennie. Szklanka mleka raz na kilka dni nie ma większego wpływu na przebieg trądziku.

Sól, szczególnie wysokojodowana zwiększa wydzielanie łoju i nasila stan zapalny. Niekorzystnie działa również ocet spirytusowy i ostre przyprawy. Czekolada zaostrza trądzik jedynie z powodu wysokiej zawartości cukru. Kakao natomiast zawiera przeciwutleniacze, które działają przeciwzapalnie.  Rozsądnym kompromisem jest więc zamiana mlecznej czekolady na gorzką.

Przy nasilonym trądziku należy wykluczyć również tłuszcze zwierzęce. Dobrze jest zastąpić je olejami roślinnymi, bogatymi w omega3.

Stosowanie odpowiedniej diety jest ważnym czynnikiem wspomagającym leczenie trądziku.