Uporczywy, nasilony trądzik

Jedną z najbardziej skutecznych metod leczenia uporczywego, nasilonego trądziku jest doustna terapia izotretinoiną. Jest to pochodna witaminy A, ściśle rzecz ujmując: kwas 13-cis retinowy. Lek ten został zarejestrowany w Europie do leczenia trądziku w 1983 roku. Jest więc na rynku ponad 30 lat. W związku z tym dysponujemy badaniami na dużych grupach pacjentów, potwierdzającymi jego skuteczność.

Jako jedyny lek izotretinoina zmniejsza o 90% wielkość gruczołów łojowych, eliminuje zaskórniki i obniża wydzielanie łoju. Tu krótka dygresja:
sebostaza, czyli hamowanie łojotoku,  jest podstawą leczenia trądziku. Drugi ważny aspekt działania tego leku to normalizacja rogowacenia ujść gruczołów łojowych, co przekłada się na całkowite ustąpienie zaskórników już w pierwszym miesiącu leczenia.

Można wręcz powiedzieć, że izotretinoina ma działanie holistyczne, bo dodatkowo hamuje proces powstawania blizn i przebarwień. Bliznowacenie jest powikłaniem, które dotyka 30% pacjentów cierpiących na trądzik.

Na początku terapii z reguły następuje wysiew zmian zapalnych.Jest to wynik reakcji organizmu na dużą ilość antygenów uwolnionych z rozpadających się bakterii trądzikowych. Nie należy się tym zrażać. Po około 4 tygodniach sytuacja stabilizuje się i zmiany zapalne zaczynają ustępować.

Ważna uwaga: lek przyswaja się o wiele lepiej jeżeli jest zażywany podczas posiłku, który zawiera tłuszcz, wystarczy kromka chleba z masłem.

Terapia powinna być prowadzona przez doświadczonego dermatologa. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać badania krwi zalecone przez lekarza. U kobiet w wieku rozrodczym trzeba wprowadzić antykoncepcję mniej więcej miesiąc przed rozpoczęciem terapii.

Ponieważ nie ma róży bez kolców, lek ten ma również działania uboczne. Najbardziej dokuczliwe z nich to suchość skóry, ust i spojówek, czasami bóle mięśni i kręgosłupa. Trzeba zawsze spojrzeć całościowo i przed podjęciem decyzji o włączeniu leku rozważyć wszystkie plusy i minusy tej terapii.

Antybiotyki w trądziku

Etiologia trądziku jest bardzo złożona i związana z kilkoma czynnikami: łojotokiem, nadmiernym rogowaceniem ujść gruczołów łojowych, nieprawidłowym składem łoju i namnażaniem się bakterii beztlenowych, Propionibacterium acnes.

Za przyczynę stanu zapalnego uważa się  wolne kwasy tłuszczowe, które powstają na drodze hydrolizy trójglicerydów zawartych w łoju pod wpływem enzymu lipazy, wytwarzanego przez bakterie.

Wielu dermatologów rozpoczyna leczenie trądziku  od doustnej antybiotykoterapii, której celem jest redukcja liczby bakterii wywołujących stan zapalny.  Leczenie trwa przeciętnie trzy miesiące. Już po 2 tygodniach można zaobserwować poprawę, która utrzymuje się przez cały okres zażywania antybiotyku. Niestety u pewnej grupy pacjentów, w momencie ostawienia leku zmiany trądzikowe zaczynają stopniowo nawracać.

W doustnym leczeniu trądziku stosuje się najczęściej: tetracyklinę, limecyklinę, doksycyklinę. Limecyklina oprócz działania przeciwbakteryjnego ma działanie przeciwzapalne. Unieczynnia enzym, lipazę bakteryjną obniżając tym samym zawartość wolnych kwasów tłuszczowych w łoju.

Na podstawie mojej wieloletniej praktyki mogę stwierdzić, że przewlekła, doustna terapia antybiotykami ma więcej minusów niż plusów. Daje krótkotrwałą poprawę, często prowadzi do zaburzeń żołądkowo-jelitowych oraz do lekooporności.
Trądzik jest w większości przypadków wieloletnią, trudną do opanowania dermatozą. Przewlekła antybiotykoterapia, trwająca nieraz  pół roku, nie jest najlepszym rozwiązaniem.

Jeżeli trądzik nawraca po klasycznej, trzymiesięcznej terapii Tetralysalem, nie warto powtarzać kuracji. Trzeba pomyśleć o innych rozwiązaniach, na przykład o doustnej terapii izotretinoiną.

Herbatka z bratka

Bratek leczniczy jest rośliną o wysokości 10-20 cm. Ma kwiaty przypominające wyglądem bratki ogrodowe, ale drobniejsze, a ich barwa żółto-fioletowa nie jest tak intensywna. Suszone ziele bratka ma działanie napotne, wykrztuśne i moczopędne.
Dawniej, kiedy nie znano etiologii trądziku, uważano, że jest on wynikiem jakichś, bliżej nieokreślonych zaburzeń przemiany materii. Stąd wzięła się popularność wszelkich ziółek „czyszczących krew”. Największą karierę w domowym leczeniu trądziku zrobiła moczopędna herbatka z bratka.
Był to lek z tak zwanej apteczki babuni, przekazywany z pokolenia na pokolenie.

Dzisiaj wiemy, że u podłoża trądziku leży dysfunkcja, czyli nieprawidłowa praca gruczołów łojowych, dlatego herbatki moczopędne nie mają większego znaczenia. Przez mój gabinet przwinęło się wielu młodych pacjentów z nasilonym trądzikiem, którzy przed wizytą u mnie wypili morze naparu z bratka bez żadnego efektu. Dopiero systematyczne, długofalowe leczenie dało poprawę.
Mogę więc z całą odpowiedzialnością stwierdzić, że picie bratka nie ma żadnego wpływu na przebieg trądziku.

Leczenie zewnętrzne trądziku

Leczenie trądziku powinno spełniać kilka zadań. Głównym jego celem jest unormowanie nieprawidłowego rogowacenia ujść gruczołów łojowych, czyli „odetkanie porów”.
Kolejne zadania to:
-redukcja łojotoku
– obniżenie ilości bakterii z grupy Propionibacterium acnes, kolonizujących mieszki włosowe
– opanowanie stanu zapalnego
– zapobieganie tworzeniu się blizn

Wszystkie te cele można osiągnąć u  dużej grupy pacjentów pacjentów głównie za pomocą leczenia zewnętrznego, pod warunkiem, że jest ono prowadzone systematycznie i długofalowo.
Leczenie zewnętrzne powinno być „szyte na miarę”, czyli dostosowane indywidualnie do każdego pacjenta. Istotnym warunkiem jest cierpliwość, systematyczność  oraz stosowanie się do zaleceń lekarza.

Do leków najczęściej zalecanych w terapii zewnętrznej należą: kwas azelainowy, nadtlenek benzoilu, klindamycyna, erytromycyna, retinoidy, kwas salicylowy.

Wskazane jest naprzemienne stosowanie dwóch preparatów o różnych mechanizmach działania.  Wzmacnia to efekt terapeutyczny i zapobiega powstawaniu lekooporności.

 

Retinoidy w leczeniu trądziku

Retinoidy to ważna grupa leków stosowanych w leczeniu trądziku. Pod względem chemicznym są pochodnymi witaminy A. Odgrywają istotną rolę w terapii trądziku, ponieważ hamują proces tworzenia się zaskórników, zmniejszają łojotok i zmniejszają stan zapalny.  Mają więc działanie wielokierunkowe i dlatego są skuteczne. Stosuje się je w formie doustnej i zewnętrznej. Preparaty zewnętrzne zawierające retinoidy są aplikowane na skórę w postaci żeli i kremów. Do najbardziej znanych należą: Differin krem i żel, Isotrex żel, Locacid krem i dwuskładnikowy preparat Epiduo, który oprócz retinoidu zawiera nadtlenek benzoilu.
Trądzik jest dolegliwością przewlekłą, o nawrotowym charakterze. Po wyleczeniu ostrego stanu duże znaczenie ma więc prowadzenie tak zwanej terapii podtrzymującej. Retinoidy odgrywają ważną rolę jako element składowy tej terapii. Prowadzi się ją przez kilka miesięcy,  po zakończeniu doustnego lub miejscowego leczenia antybiotykami. W pierwszym okresie stosowania retinoidy mogą spowodować przejściowe zaostrzenie zmian zapalnych, co  skłania wiele osób  do przerwania terapii.

Główne działania niepożądane retinoidów stosowanych miejscowo to: podrażnienie skóry, suchość, czasami lekkie łuszczenie się, uczucie pieczenia. Można temu zapobiec stosując retinoidy co drugi dzień na noc, a rano preparaty nawilżające skórę.

Dlaczego tak trudno wyleczyć trądzik

Trądzik pospolity stanowi duży problem terapeutyczny. Leczenie trwa długo, nawet do 10 lat i wymaga od pacjenta systematyczności, cierpliwości, odpowiedniej pielęgnacji cery, regularnego kontaktu z dermatologiem.

Z powodu braku rzetelnej wiedzy na temat tej choroby, wielu pacjentów przerywa leczenie po uzyskaniu poprawy, po czym następuje nawrót i dlatego wiele osób ma wrażenie, że trądzik jest nieuleczalny.

Systematyczne, wielopoziomowe leczenie zapobiega powstawaniu blizn potrądzikowych. To nic, że  w trakcie leczenia będą pojawiać się pryszcze.
Na pewno będą bardziej powierzchowne, szybciej znikną i nie zostawią śladów. Kilka ostatnich lat przyniosło nowe metody leczenia trądziku i zmian potrądzikowych. Powstała cała gama peelingów chemicznych, które wspomagają leczenie zaskórników i zmian zapalnych, poprawiają wygląd skóry i zapobiegają nawrotom.Obecnie w leczeniu trądziku ważne jest holistyczne podejście do pacjenta, które polega na:

– ustaleniu rodzaju cery
– doborze odpowiednich środków do mycia i pielęgnacji
– systematycznym, długotrwałym leczeniu zewnętrznym

-wspomaganiu tego leczenia przy pomocy odpowiedniej diety