Sebum czyli łój, kluczowy czynnik w trądziku

Główną funkcją gruczołów łojowych jest wydzielanie sebum, czyli łoju. Jest to żółtawa, lepka wydzielina składająca się z trójglicerydów, wolnych kwasów tłuszczowych, skwalenu, estrów wosku, cholesterolu i jego estrów.

Od dawna wiadomo, że nadmierna produkcja łoju czyli łojotok, odgrywa ważną rolę w etiologii trądziku. Wiele badań potwierdziło fakt, że u osób z uporczywym trądzikiem wydzielanie łoju jest większe, a leczenie hamujące łojotok łagodzi objawy acne.

Najnowsze badania wykazały, że obok ilości ważny jest również skład łoju. Zaobserwowano, że u osób z trądzikiem skład łoju jest nieco inny, niż u osób zdrowych.

Sebum stanowi więc kluczowy choć niekoniecznie jedyny czynnik w patogenezie trądziku. Niektóre składniki łoju, takie jak wolne kwasy tłuszczowe mają działanie drażniące i komedogenne.

U osób z trądzikiem zaobserwowano również obniżenie stężenia kwasu linolenowego.
Kwas linolowy  warunkuje prawidłowy rozwój i przyleganie korneocytów w przewodach gruczołów łojowych. Jego brak w łoju prowadzi do nieprawidłowej keratynizacji przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych oraz nadmiernego rogowacenia ujść gruczołów łojowych. Co skutkuje ciągłym tworzeniem się zaskórników.

Współczesna europejska dieta oparta na mleku, jego przetworach oraz produktach bogatych w cukier nasila łojotok i jest niekorzystna dla osób z trądzikiem. Natomiast orzechy włoskie, laskowe, olej lniany to produkty zawierające kwas linolenowy, który może korzystnie zmienić skład łoju.

Kłopotliwy łojotok

Łojotok jest zmorą wielu nastolatek i dojrzałych kobiet. Jest nieestetyczny i krępujący, a co najważniejsze stanowi podłoże rozwoju zmian trądzikowych w postaci pryszczy i zaskórników. Cera łojotokowa jest lśniąca,  kilka godzin po umyciu wygląda tak, jakby była posmarowana oliwą. Ujścia gruczołów łojowych, czyli pory są rozszerzone, szczególnie w strefie T.

Łojotok jest wynikiem nadmiernej pracy gruczołów łojowych. Są one nieodłączną częścią mieszków włosowych. Mają kształt grona, a ich produktem jest rzadki, żółtawy łój czyli sebum. Ich  rozmieszczenie na skórze jest nierównomiernie. Znajduje się  ich najwięcej na skórze owłosionej głowy, w strefie T na twarzy oraz na mostku i na plecach, głównie w okolicy międzyłopatkowej. Dolna połowa ciała posiada stosunkowo niewiele gruczołów łojowych, natomiast na dłoniach i stopach nie ma ich w ogóle.

Ilość łoju wytwarzanego przez gruczoły łojowe zależy od kilku czynników. Należą do nich wiek, hormony płciowe /głównie androgeny/, skłonności genetyczne, warunki zewnętrzne czyli temperatura i wilgotność otoczenia. Wytwarzanie łoju podlega wahaniom w różnym wieku. Jest wzmożone u noworodków, znacznie zmniejsza się u dzieci, by nasilić się ponownie w okresie dojrzewania.

Odmianą łojotoku oleistego jest łojotok suchy. Ta pozornie paradoksalna sytuacja ma miejsce wtedy, kiedy warstwa rogowa naskórka jest rozluźniona na skutek stanu zapalnego i od razu absorbuje wytwarzany łój.

Rozróżnienie tych dwóch rodzajów łojotoku jest ważne ze względu na odmienną pielęgnację skóry w obu tych stanach.